Pişmaniyesiyle ünlü ilimiz hangisidir?

Pişmaniyesi ile ünlü ilimiz hangisidir?

Kalkan balığının yavrusuna ne denir?

Zeki Müren Nereli

dukes ne demek

Yivli Minare hangi ilimizdedir?

what is electricty

ABD’nin başkentinin adı nedir?

Ablak ne demektir?

judy ne demek

invent ne demek

Abant Gölü hangi ilimizdedir?

Hangi ülkenin yazılı anayasası yoktur?

Gemi görevlisine ne denir?

discriminate ne demek

bolster ne demek

Zeytinyağı kaç derecede donar?

who is albert einstein

What is Electricity

What is carnivore

What is Atom

Halil ne demek?

UEFA hangi yılda kurulmuştur?

Truva atı hangi ilimizdedir?

trabzon

Rahmet Manası Nedir

pushball ne demek

Şalgamı ile ünlü olan ilimiz hangisidir?

Pakistan’ın başbakanı kimdir?

noteworthy ne demek

Noel Baba Kilisesi hangi ilimizdedir?

Noel Baba Kilisesi hangi ilimizdedir?

Murat Ülker Nereli

Mozart Nereli

mons ne demek

Mevlana Müzesi hangi ilimizdedir?

Melodi İsminin Anlamı Nedir

Mazot kaç derecede donar?

limerick ne demek

Kurbağanın yavrusuna ne denir?

Kayınço kime denir?

Karadağ hangi bölgemizdedir?

Jiyan İsminin Anlamı Nedir

İtalyanın cumhurbaşkanı kimdir?

inquest ne demek

İbrahim Tatlıses kaç yaşındadır?

Hürrem Sultan aslen hangi ulustandır?

Hülya Avşar Nereli

homicide ne demek

Hava Durumu

Hasan Dağı hangi bölgemizdedir?

Halil ne demek?

georgian ne demek

Gemi görevlisine ne denir?

Fransa’nın cumhurbaşkanının adı nedir?

foliar ne demek

Filafil ne demektir?

Fikstür ne demektir?

fiduciary ne demek

Fatma Turgut Nereli

Falez nedir?

Evde nasıl para kazanılır?

Epigrafya nedir?

Döndü İsminin Anlamı Nedir

during ne demek

drool ne demek

discography ne demek

destinition

desteny

demode ne demek

defunct ne demek

cümbüş hakkında bilgi

Corporatism nedir?

commando ne demek

chitin ne demek

cham ne demek

Ceyla İsminin Anlamı Nedir

cendere köprüsü hakkında bilgi

Cemile İsminin Anlamı Nedir

Cem Özdemir Nereli

cella ne demek

Cavidan İsminin Anlamı Nedir

Cadılar Bayramı hangi tarihte kutlanır?

blinding ne demek

Biyolojide redüksiyon ne demektir?

Abdülkadir isminin anlamı nedir?

barrette ne demek

Aziz Yıldırım Nereli

Atatürk hangi yemekleri severdi?

Arif Şentürk Nereli

amplification ne demek

Alican İsminin Anlamı Nedir

Alara İsminin Anlamı Nedir

Ajda Pekkan Kaç Yaşında

Ahmet Hamoğlu Nereli

advisement ne demek

voxer nedir

Orhan Hakalmaz Nereli

Muazzez Ersoy Nereli

0264 nerenin alan kodudur?

555 Nerenin Alan Kodu

549 Nerenin Alan Kodu

539 Nerenin Alan Kodu

Bu liste sanki birileri daha çok bilgi yarışmasındaymış ve bilgi yarışması, genel kültür sorularına çaktırmadan cepten mobil yanıt arıyormuş gibi ama hadi bakalım :))

Bir süperbilgisayar yapılmıştır, ne sorulsa yanıtlamaktadır… Her ülkeden bilim adamları gelir, bir şeyler sorar ve başarıyla yanıt alırlar bilgisayardan; ve bravo der çekilirler… Ve evet, sıra bize, bizim Temel’e gelir :)

Ve Temel bilgisayara sorar:

Ne var ne yok?

***

Ve bu soruyu bir deyim olarak algılamayan bilgisayar, bilgi saymaya, evrende var olan ve var olmayan her şeyi saymaya başlar…

Sayar… sayar… sayar… Ve dumanlar çıkararak patlar :)
***

Doğal dil ile çalışan, İngilizce ve Türkçe anlayan yanıt motoru Didikle de patlıyor!..

http://m.didikle.com/ adresine Firefox ile girip, Türkçe olarak
ne var ne yok?

diye sorarsanız :)

not: Didikle’de başka sürpriz yumurtalar da var! Keşfetmekse eğlenceli :)

Not like those old fashioned search engines Didikle Mobile Search finds exactly what you want, not links to probable websites which may contain an answer somewhere… This approach is especially useful and fast in mobile use.

Do you wonder definition of something or who that person is while watching TV? Just pop up your mobile and type your exact question in Didikle.com…  The instant result is a quick answer to just you’ve asked and this is nice.

You can ask various questions such as Who is Chris Aswin? , How old is Lady Gaga? , What is Activision? , and even you can ask this: Are squares round?.. Didikle’s  mobile search interpreter understands what you ask and search its knowledge base for a matching answer quickly.

In addition, you can ask unusual questions like Am I typing right now? or Where am I? and it gives you a map showing where you are… Didikle.com is a mobile optimized search engine. And search engine’s result  pages are easily fit into those small mobile screeens.

Didikle’s this mobile search service started in late 2011 and evolving day by day… By the way, for small answers it speak outs the answer. So if you’ve installed a voice recognition app into your mobile, you can easily use didikle via talking into your bluetooth earpice… Cool isn’t it!

Türkçe mobil arama motoru Didikle dahil, Türkiye’de yeni hizmete girmiş Rus arama motoru Yandex dahil çoğu arama motoru sitemap.xml denilen ve site haritası standardında hazırlanmış XML dosyaları kabul ediyor. Bu sitemap dosyasında web sitenizdeki bağlantılar, son güncellenme tarihleri ve varsa birbirlerine göre önceliklerine göre listeleniyor. Bu dosyayı uygun bir scriptle kendiniz hazırlayabilir ya da internette yer alan çeşitli sitemap oluşturma siteleri ve programlarıyla hazırlatabilirsiniz.

Örnek bir sitemap.xml dosyasındaki tek bir URL kaydı şöyledir:

<url>
<loc>http://www.bilimbilmek.com/</loc>
<lastmod>2011-11-21</lastmod>
<changefreq>daily</changefreq>
<priority>0.84</priority>
</url>

Didikle, Yandex, Bing gibi profesyonel arama motorları web site sahibinin önceliklerine uymak amacıyla varsa bu dosyayı kullanır. Bu XML biçimindeki dosyada yukarıdaki gibi her bir sayfamıza ilişkin son değiştirilme tarihi, değişme sıklığı ve taranma önceliği bilgisi listelenir.

Web sitelerinizin çok daha hızlı dizine alınması için Sitemap XML dosyaları kullanmanın önemi büyük.

Ayrıntılarına ilişkin bilgileri ise şu sayfalarda bulabiliyoruz:

- Sitemap ansiklopedi maddesi: http://tr.wikipedia.org/wiki/Site_haritas%C4%B1

- Arama motolarına sitemap ekleme: http://www.klavyemonitor.com/arama_motorlarina_sitemap_xml_ekleme.html

- Sitemap hakkında İngilizce bilgi: http://en.wikipedia.org/wiki/Sitemaps

.

Siri Google’a Bağımlı

Siri’ye, “Sana ne sorabilirim?” diye sorarsanız yapabileceği şeylerin kategorilerinin bir listesini veriyor. Ancak bu soruyu başka bir biçimde ifade edip “Siri ile ne yapabilirim?” diye sorduğumda Siri bana bir Google arama sonucu getiriyor.

Gerçekten de, Siri Google katili değildir. Yapamadığı ya da yanıtlayamadığı şeyler için Google aramaya dayanır. Çoğu kullanıcı için Siri iPhone 4S ve ileriki sürümlerde Google arama için sesli bir arayüz olarak kullanılabilir. Olasılıkla Google’ın iPhone’dan kullanımında bir azalma değil artış göreceğiz. ( Aklı başında bir varsayım Siri’nin Google’a doğrudan bir tehdit olduğunu söylüyor gerçi ama aslında durum – tabiri caizse – biraz ikircikli.)

Siri ile ne yapabilirim?

Demo telefonlar ilk verildiğinde Siri yeteneklerini tartışan ve değerlendiren yüzlerce (belki de binlerce) makale  zaten derhal yazıldı. Ama yine de çoğu iPhone 4S sahipleri en iyi nasıl kullanılacağını anlamak için bir kaç gün için Siri oynamaları gerekmişti. İşte Siri ile yapabileceğiniz türlü şeyler şöyle:

• Çağrıları başlatmak
• Arkadaş / aile üyelerini bulmak (arkadaşlarım hesabına dayanmaktadır)
• Müzik çalmak
• Mesaj / e-postalar göndermek
• Not oluşturmak
• Takvim girişleri oluşturmak
• Alarm kurmak
• Yön tarifi alın
• Gündelik sorulara yanıt almak
• İnternette arama yapmak

Bunların çoğunu (hepsini olmasa da)  Google Sesli Arama ile zaten yapabiliyoruz. Google, iPhone’a karşı rekabetçi bir avantaj olarak Siri kullanımını en aza indirmek veya ortadan kaldırmak üzere Ses Eylemlerini artırma yollarını bulmaya hızlı bir şekilde çalışacağınaysa eminim.

Google Voice Eylemleri daha “Diyalog” Siri

Siri “sözcükleri” tanımak ve konuşmayı anlamak için Nüans konuşma işleme teknolojisini kullanıyor (Nuance’ın ise Dragon Go! adlı kendi yardımcı programı mevcut). Siri Kullanıcı “gizli sos” kapasitesini içerir Satıcıya soru belirli eylemleri başlatmak için anahtar kelime veya sert protokolleri güvenmek yerine daha doğal bir konuşma şeklinde anlıyoruz.Google’ın teknolojisi, evde geliştirilen ve Siri daha biraz daha sert oldu. Gerektiren belli anahtars sözcüklerle belirli eylemleri çağırmak için.

Bununla birlikte, Google Voice Eylemleri kendi başına etkileyici ve büyük bir anlaşma yapabilirsiniz. Ama benim tahminim, en Android sahipleri çok sesli arama ötesinde ya da e-posta ya da metinleri dikte etmek için konuşma yerine klavye kullanarak kullanılmaz. Siri etrafında yutturmaca görerek, Android kullanıcıları olarak değişebilir, Google Voice Eylemler geniş bir potansiyeli keşfetmek.

Sirinin Kendine Özgü “Kişiliği” Var

Siri Google Voice Eylemler ve Nuance Dragon Go için de aynı derecede doğru değildir ne sunar! , telefon ve daha fazla konuşma tarzı bir etkileşim içine geniş ve derin bir entegrasyon.Bu Siri ve Google Voice Eylemleri kullanarak deneyimlerini karşılaştıran ince ama anlamlı.Google Voice Eylemleri gelmez ise Siri kişiliğe sahiptir. Siri de genellikle daha sezgisel. Ancak, pek çok özellikleri açısından, Google Voice Eylemleri ve Siri oldukça karşılaştırılabilir – Siri daha fazla şey yok ama.

Google Voice Eylemler çağrıları, e-posta ve metinleri başlatırken, web araması ile büyük bir iş yapar. Gerçekten notları (e-postaların içine döner), takvim kayıtları veya alarm yapmaz. Google, yerel arama ve yol bakımından daha iyi bir iş (esas olarak, çünkü Google Yerler ve Navigasyon).

Sonuçların Karşılaştırılması

Aşağıda iPhone 4S Google Voice Eylemleri ve Siri kullanarak sorguları bir dizi gayrı resmi bazı karşılaştırmalar.

San Francisco’daki en iyi Japon restoranı hangisi?

Google: Google, San Francisco Japon restoranı arasında bir numara gösteren, tanıdık yerler Web arama sonuçları sağlar . Daha sonra arama veya Google Yerler profil sayfalarına ve ek bilgiler için tıklayın.

Siri: Çoğu yerel sorguları için gözden göre sıralanmış Yelp işletmelerin bir listesini almak. Yelp kendini erişim ve çok daha fazla bilgi almak listenin en altına gidin – Bu yeteneği gömülmüş olmasına rağmen. Ancak, Danny, dün yazdığı gibi, herhangi bir Google Map konum Siri bireysel listeleri tıklarsanız (app app bu sonuçları doğrudan götürür. Yüklü var ise) ancak orada herhangi bir ek içerik veya bilgi. Büyük bir hayal kırıklığı ve genellikle zayıf bir deneyim.

En yakın benzin istasyonunu bul

Google: Google yakındaki benzin istasyonları gösteren yerler sonuçları oldukça iyi bir liste

Siri: Siri bana yakınlık açısından daha yerel olarak doğru bir liste teslim etti.

Kurban bayramı ne zaman?

Google: Google, arama sonuçlarının üst kısmında bir cevap verdi.

Siri: Siri web beni göndermeden soruyu yanıtladı. Bu bağlantılar çok SERP bakarak daha hızlı ve tatmin edici olduğu bir yol var. (Ancak bu kişisel bir tercih meselesi.)

Lady Gaga kaç yaşında?

Google: Google, çeşitli kaynaklardan dayalı bir cevap (25 yaşında )

Siri: Siri WolphramAlpha tek bir sonuç (25 yıl 6 ay) teslim

İstanbul’da hava durumu nasıl?

Google: Google, havayı güzel, grafikli ekran sunuyor.

Siri: Siri hava için beş günlük zengin bir görünüm göstermektedir. Siri bir tercih olsa bu iki sunum (tekrar, tamamen öznel) karşılaştırılabilir.

Amerika Birleşik Devletleri’nde kaç küçük işletme var ?

Google: Google SERP pasajı bir sayı sunulan ABD Küçük İşletmeler İdaresi web sitesi olan üst sonucu ile beni gönderdi – aslında bir cevap.

Siri: Siri Washington DC yakınlarındaki işletmelerin bir listesini dönen bu soruya tamamen başarısız oldu.

“Arama Bağlamlar”ının Çoğunda Google ve Siri Benzeşiyor

Ben böyle çok daha fazla sorgular ve bu karşılaştırma ve gidebiliriz. Google, diğer bazı durumlarda ve Siri daha iyi sonuçlar verir ama sonunda Google ve Siri, göreceli olarak karşılaştırılabilir. Ancak onlar birbirini dışlayan değil. IPhone 4S sahipleri yukarıda önerildiği gibi bir ses ön uç olarak Google web arama Siri kullanabilirsiniz. Sadece web arama “diyor. . . “Siri, bir Google arama başlatır. Bu çok daha kolay bir tarayıcı veya Google arama uygulaması başlatıyor.

Google sorgusunun birimleri Siri kullanımının bir sonucu olarak iPhone üzerinde artış göreceğiz sanıyorum. Ben de Siri iPhone 4S sahipleri tarafından yaygın olarak kullanılan olacağına inanıyoruz. Cihaz ve yetenekleri genellikle geniş bir set üzerindeki merkeziliğini Siri iPhone kullanıcıları için oldukça zorlayıcı bir hale getirecektir. Siri zamanla daha yapılandırılmış veri kaynakları ekler gibi daha yararlı olacak. Apple bu ilk relaunch için geri ölçekli işlem yeteneklerini daha geniş bir dizi (örneğin, OpenTable rezervasyon), Siri app vardı.

Sesli Kullanım ve Sesli Aramanın Yaygınlaşması

Marquee özellik olarak iPhone Siri giriş insanların kendi cep telefonları ve nasıl rakipler cevap vermek zorunda ile etkileşim şekilde değişecektir. Google, zaten güçlü ses varlıkları ile, Siri Kullanıcı yetenekleri maç ya da neredeyse maç gitmek için çok sahip değildir. Microsoft ayrıca müthiş bir konuşma varlıkları, ancak şu anda Windows Telefonlar Siri veya Google Voice Eylemleri gibi bir şey var. RIM ile benzer ya da daha geride bıraktıkları bir şey geliştirmeye mecbur olacak.

Birçok kişi bu Siri edebilir ve iPhone uygulamaları ile genellikle daha geniş çapta etkileşimde yorumladı. Muhtemelen yol haritası olduğunu düşünüyoruz. Ancak, mevcut sınırlamalar ne olursa olsun, Siri giriş ses uygulamaları ve sesli arama kaynaştırma temsil eder. Ve abartıya riski Siri de, mobil cihazlar ileriye ile etkileşim nasıl bir paradigma kayması bir temsil ettiğini söyleyeceğim.

Didikle.com ‘a mobil cihazınızla bağlandığınızda bu mobil cihazınıza özel bir sayfada açılıyor ve normal konuşur gibi sorduğunuz soruları anlayıp doğrudan ilgili sonucu getiriyor. Eğer cep telefonunuzun ses tanıma özelliği varsa bunu açabilir ve sesinizle arama yapabilirsiniz.

Arama motoru sesli kullanım, küçük tuş takımıyla kullanım gözetilerek tasarlandığından yanlış söylediğiniz veya eksik, hatalı yazdığınız aramaları kendisi otomatik düzelterek arama yapıyor… Örneğin hatalı olarak “adana ile eyhan arasi kac kilonetre” diye sorduğunuzda bunu kendiliğinden “Adana ve Ceyhan arası kaç kilometre?” diye doğru bir Türkçe’ye dönüştürüp arama sonucu doğrudan veriyor. Bu özellik sayesinde, aradığınızı bulmak için sayfa sayfa dolaşmak zorunda kalmıyorsunuz. Didikle.com ‘da aratır aratmaz sonucunuz hemen karşınıza geliyor.

Bu yeni tür arama motoru oldukça pratik. Örneğin bir telefonun kime ait olduğunu, bir bilgi yarışmasında sorulan bir soruyu, bilmediğiniz İngilizce bir sözcüğün anlamını, bir yemek tarifini, en yakın nöbetçi eczaneyi, sayısal loto sonucunu, dışardaki hava durumunu, hatta Fatma Turgut nereli diye … hiç bilgisayar açmadan hemen cebinizden anında öğrenebiliyorsunuz.

Didikle Mobil Arama Motoru konumunuzu ve kişisel meraklarınızı, zevkinizi otomatik olarak saptadığından size en yakın en ilgileneceğiniz sonuçları getiriyor… “Sinemada ne var?” diye aratmanız sizin sevebileceğiniz ve size en yakın sinemalardaki filmlerin en yakın seanslarının otomatik listelenmesi için yeterli.

BabilTürk Bilişim Ltd. Şti.’nin arama motoru markası olarak faaliyetlerine 2007 yılında başlayan Didikle arama motoru, 2011 Kasım’ından itibaren artık  semantik web altyapısı ile hizmet veriyor.

Mobil Web Sitesi: http://m.didikle.com/

Web Sitesi: http://www.didikle.com/

Kuruluşu: 2007

Artık çok daha fazla içerik mobil cihazlardan, hâlâ kullanılan Palm cep bilgisayarı dahil avuçiçi bilgisayarlar ve iPhone 4S, Android gibi cep telefonlarından erişilir oldu… Ancak henüz yeterince iyi olmayan bir alan var: Konum Tabanlı İçerik.

Cep telefonları ile internet kullanırken bulunduğumuz konum değişkendir. Ve genellikle mobil cihazlarla arama motorlarında yapılan aramalarda konuma dayalı içeriklerin öne çıkması arzu edilir.

Örneğin cep telefonumuzun mobil internetin aşağıdaki gibi aramalar yaptığımızda bize en yakın ve güncel sonuçları görmek isteriz:

nöbetçi eczane

en yakın Aspava

kuru temizlemeci

X kargo şubesi

en yakın X bankası ATM’si

en yakın X otobüs yazıhanesi

sinemada ne var

… gibi.

Bu aramalarda döndürülen sonuçlar en yakınlardaki en güncel bilgileri sunmalı. En son güncellemelere sahip olan içerik bir başka yazının konusu, en yakın seçenekler içinse hemen yapabileceğimiz bir şeyler var. Bunlar:

- Kullanıcıdan bulunduğu konumu girmesini isteyip, bunu Cookie ile tarayıcısına not edebiliriz.

- IP adresinden bulunduğu semti saptayabiliriz.

- Eğer GPS’i varsa koordinatları otomatik alabiliriz.

Aslında ilk iki seçenekte elde ettiğimiz ülke, şehir, semt bilgilerini de enlem boylam biçiminde ondalıklı koordinatlara dönüştürmeliyiz. Çünkü konuma dayalı seçenekleri kullanıcıya sunarken, yakınlık miktarını bildiğimiz hipotenüs hesabıyla bulup sıralayacağız.

Örneğin Eczane Veritabanımızda şu tür Eczane Adı Enlemi ve Boylamı kayıtları yer alıyor olsun.

A Eczanesi, 39.9167, 32.9167

B Eczanesi, 40.1833, 29.0667

C Eczanesi, 40.15, 26.4

D Eczanesi, 37.9167, 40.2333

E Eczanesi, 36.8167, 30.0167

…

Ve diyelim ki bizim de koordinatimizi 39.65, 27.8833 olarak buldu mobil web sitesi. Ve bu eczaneler arasindan bize en yakın olanı hesaplayıp göstermek istiyor. Eger kayıt sayısı çoksa arama sahasını daraltmak için koordinatların artı eksi belli miktar sınırı dahilindekileri dikkate alabilir, bu işlemi hızlandıracaktır. Ama kayıt sayısı azsa, karmaşayı azaltmak uğruna hepsi üzerinde hesaplama yaparak en yakındakini bulabilir.

Bunun için hipotenüs hesabını kullanacak. Kullanıcının bulunduğu enlem ve boylam ile tek tek eczanelerin bulunduğu enlem ve boylamı bir üçgenin dik kenarlarının uzunluğu olarak ele alıp, bu enlem ve boylam farklarının karesini alıp toplayarak o eczaneyle kullanıcının bulunduğu yer arasındaki mesafenin karesini bulmuş olacak. Yani bildiğimiz a^2 + b^2 = c^2 hesabı.

Mesela PHP’yle hesaplatacak olursak:

$mesafekare = ($kulenlem-$eczenlem[$i])^2+($kulboylam-$eczboylam[$i])^2;

burada $i’ler tek tek eczaneler için dizin değişkeni. $mesafekare’nin ise karekökünü almaya gerek yok; ne de olsa yalnızca göreceli değeri, diğer mesafelerle karşılaştırması önemli.

Yukarıdaki örnekteki 39.65, 27.8833 koordinatı için bu hesabı yaptırtsa idik, en yakın eczanenin B eczanesi olduğunu bulacaktık:

c^2 = (39.65-40.1833)^2 + (27.8833-29.0667)^2

c^2 = 0.284+1.400

c^2 = 1.684 = mesafekare

Diğer seçeneklerdeki mesafekare bu 1.684′den daha büyük olduğu için en yakını B eczanesidir dedik.

Bir posta adresinin koordinatını, bir koordinatın posta adresini bulmak da gene bir başka yazının konusu. Ancak eğer elinizde hazır firma-koordinat veritabanları varsa bunları yukarıdaki yöntemle rahatlıkla değerlendirmeniz olası.

Kullanıcının koordinatını saptamak içinse üç yöntemi kullanabiliriz demiştik, ilki kolay. Üçüncüsünü eğer kullanıcının GPS’i varsa şu örnekteki gibi basit bir javascript koduyla öğrenebiliyorsunuz:

<script type="text/javascript">
this.document.write("test");

if(navigator.geolocation)
{
 navigator.geolocation.getCurrentPosition(function(position)
 {
 var lat = position.coords.latitude;
 var lng = position.coords.longitude;
this.document.konum.lat.value=lat;
this.document.konum.lng.value=lng;
//document.write("Konum: "+lat+" , "+lng);

 });
 }

this.document.write("Konum: "+lat+" , "+lng);

</script>
...
<form name="konum">
<input type="text" name="lat" value="">
<input type="text" name="lng" value="">
</form>

Bu kodu Safari ve Chrome web tarayıcıları, yani Apple Webkit motoru destekliyor. Dolayısıyla hem iPhone ve iPad’de, hem de Android cep telefonlarında çalışacaktır.

WiFi ile bağlananların, mesela iPod Touch’ların, Palm TX, Palm Lifedrive’ların vb. avuç içi cihaz ve
cep telefonların IP’sinden yer saptamak içinse KlavyeMonitor.com sitesinin şu IP adresinden şehir saptama programı yazısını kullanabilirsiniz. Yazıda Maxmind, HostIP gibi GeoIP coğrafi bilgi tabanlarının Berkeley DB veritabanı ve Python veya PHP ile çok hızlı kullanımı anlatılıyor.

Bu yöntemleri kullanarak mobil aramaların ve mobil içeriklerin çok daha sonuca odaklı olması sağlanabiliyor. Cep telefonlarından internete girişler ve iPhone Siri’deki gibi kısa özlü aramalar giderek yaygınlaşacak. Bu sebeple en son gelişmelerden geri kalmamak önemli.

Türkiye’de temelde 3 tip arama motoru var. En sık rastlananı az önce bahsettiğimiz dizinler. Bunlar birkaç bin link içerikleriyle doyurucu olmaktan çok uzak ve dostlar alışverişte görsün mantığıyla yapılmış amatör siteler. Gene de bunları bir başka yazıda aralarında yarıştırsak, incelesek fena olmaz. İkinci tip arama motorları ise meta-arama dediğimiz türden. Bunlar aslında bir tür geçit. Sizin yaptığınız aramayı birkaç büyük arama motoruna gönderir, ve dönen sonuçları bir şekilde harmanlayarak size sunarlar. Bu tür bir arama motorunu rahatlıkla yapabilirsiniz, hele günümüzde büyük arama motorlarının API ve RSS beslemesi sağlaması sayesinde çok daha basit böyle bir arama motoruna sahip olmak. Ama bizim esas merak ettiğimiz sırtını başkasına yaslamayan, kendi indekslerini kendileri oluşturan, interneti dolaşan zeki robot programlara sahip yerli arama motorları. Bu üçüncü tip arama motorlarının arkasında ciddi bir emek yatar. Güzel bir robot yazılacak, internet düzenli olarak taranacak, Türkçe siteler ayıklanacak, akıllıca hazırlanmış bir veritabanı altyapısına siteler anahtar sözcükleriyle birlikte zekice, optimize bir biçimde yerleştirilecek. Ve tabii ki bir de Türkçe’ye uygun yazılmış bir arama ön yüzü ile bu veritabanı Türkçe harf sorununu olmaksızın, Türkçe eklere, Türkçe imla hatalarına uygun bir biçimde ve hızlıca aranacak.

Türkçe’ye uygun arama yapabilen ve kendi web-örümcek robotlarına sahip olduğunu, apache web sunucu loglarımdan tespit edebildiğim Türkçe arama motorları alfabetik sırayla şunlar:

www.aramanet.com aramanet/1.4
www.bilgi.com BilgiBot/1.0(beta)
www.didikle.com DidikleBot/0.1
www.turkce-arama.com GezginBot v0.1

Yanlarına apache web sunucu loglarında görülen User-Agent’larını da yazdım. Örneğin malum büyük yabancı arama motorlarının User-Agent’ları da şunlardır: ‘Googlebot/2.1′, ‘Yahoo! Slurp’, ‘msnbot/1.0′. Bu dördünden başka gözüme loglarda başka bir Türkçe robot ismi çarpmadı, ama belki yabancı bir isim kullanan vardır. Mesela bir ara Bilkent’ten bazı akademisyenler ‘Larbin’ ile tarama denemeleri yapıyorlardı. Ayrıca arama.com sitesi de geniş bir arşive sahip, ancak loglarda hiç bir izi yok… Evet, yeni bir keşfe kadar elimizde sadece 4 tane gerçek Türkçe Arama motoru var.

Başka yazılarda bu 4 arama motorunu ayrı ayrı ve karşılaştırmalı olarak ele alacağız. Şimdilik kısaca tanıtırsak genel özellikleriyle şöyleler:

Aramanet gri-yeşil temasıyla daha çok bir portal görünümde. Türkçe internet, blog, haber, eğitim ve resim şeklinde 5 ayrı alanda arama yapıyor. 2004 Aralığında kurulmuş. Altyapı olarak linux, apache-tomcat ve java üçlüsünü kullanıyor. Sonuçları yavaş bulsa da tatminkar miktarda sonuç döndüren web arama motoru kısmı göz yormayan cinsten. Sonuçların sağında ise ücretsiz sponsorluk hizmeti sunuyor. Ek olarak arama motoru teknolojisini merak edenler için forum kısmında ve sitenin çeşitli yerlerinde değişik yazılar ve bazı araçlar bulunuyor.

Bilgi.com sade bir tasarıma sahip. web, video, haber, blog, wiki, akademik ve dizin adında 7 ayrı alt alana sahip. Dizin kısmı şimdilik çalışmıyor görünüyor. Diğer alanlarsa sade ve temiz görünüşlü. 2006 Aralığında kurulmuş olan bilgi.com da apache-tomcat ve java servlet teknolojisini kullanıyor. Sonuçların solunda sayfa görüntülerini göstermesi ve kümeleme yapması güzel düşünülmüş. Yalnız arama motorunun hızı da önemli. Fakat, ya benim internetim yavaş ya da bilgi.com da yavaş. Emin olmak için bir arama sonucunun url’sini www.websitepulse.com sitesinde web-page test kısmında sınadım. Orada da basit bir aramanın sonucunu getirmesi 14 saniyeyi buldu. Aynı aramayı aramanet 5.5 saniyede getirmişti ki bu da yavaş. Sanırım bu konuya ciddi bir biçimde eğilmeliler. Şahsen birkaç saniyede sonuç gelmeyince oflayıp puflamaya başlıyorum. En iyisi Arama Rehberi sitemizde haftada bir ya da ayda bir güncellenen standart bir web-sitesi hız testi köşesi açalım. Örneğin en çok aranan ve nadir arananlardan bir standart bir de rastgele bir anahtar sözcük listesini yüksek hızlı bir hat üzerinden bu arama motorlarında sorgulatarak ortalama sonuç bulma sürelerini saptayalım. Hem kim bilir, belki bu test sayesinde aralarında tatlı bir rekabet bile başlatabiliriz.

Turkce-Arama.com ise 2003 yılında kurulmuş. Gri ve açık-mavi karışımı temasını yakın zaman önce değiştirmeye başlayan bu arama motorunda görünüşe göre görsel dönüşüm süreci henüz tamamlanmamış. Yeni arayüzünde web 2.0 felsefesi kullanılmaya başlayan arama motorunda pastel mavi tonlar, büyük arama kutuları ve tuşları göze çarpıyor. Bu arama motorunun en belirgin özelliği ise eposta arama özelliği. Birkaç ay önce bu kısmı daha basit bir görünüşteydi. Sanırım yenilenmeden en çok bu kişi arama kısmı nasibini almış. Web, email, altyazı ve video arama motorlarına sahip Turkce-Arama.com’un bu email arama modülünde sadece soyad, ad ve soyad ya da sadece eposta adresi yazarak arama yapabiliyorsunuz. Böylece bir msn adresinin kime ait olduğunu veya bir arkadaşınızın email adresini bulmak mümkün olabiliyor. Sayfa tasarımı hoş, ve bulunan mail adresleri önem sırasına göre canlı renklerle gösterilmiş. Bu arada bu arama motorunun bir de web kısmında ‘engelli siteyi aç’ özelliği dikkate değer. Örneğin wordpress.com’a çoğu yerde hala girilemiyor. Mahkemece engellenmiş siteleri açmak için bu arama motoruna adresi girmek yetiyor.

Didikle.com ise sanıyoruz henüz emekleme sürecinde. Sitenin şekline şemaline bakınca bunun bir Turkce-Arama.com kopyası olduğu anlaşılıyor, ama kesinlikle veritabanları ve web arama kısımları apayrı. Henüz her iki sitede de bir açıklama yapılmamış. Bir açıklama yapılınca neler oluyor burada bulabileceksiniz.

Başka yazılarda derinlemesine bir Türkçe Arama Motoru incelemesi yapacağız. Bu kısa değerlendirme ile şimdilik Türkiye’deki arama sektöründe ciddiye alınabilecek 4 arama motorunu kısaca incelemiş olduk.

2004 yılında ABD’nin New York şehrinde yaşayan nükleer fizikçi bir Türk, Dr. Rıza Can Berkan, tarafından kurulan alternatif arama motoru Hakia, Fince ‘araştırmacı’ anlamına gelen ‘hakija’ sözcüğünden türetilmiş. 2005 yılında online olan Hakia’nın şu an dünyada 2 milyon kullanıcısı bulunuyor.

Biliyorsunuz, bugün kullandığımız web teknolojisini ve HTML dilini de Fizikçilere borçluyuz. 90′lı yılların başında CERN parçacık fiziği laboratuvarında üretilen çeşitli dökümanların birbiriyle ilişkili bir biçimde dünyaya duyurulması ihtiyacını karşılamak üzere oluşturulmuştu bugünkü HTML ve web altyapısı. Dolayısıyla, çalışmaları için gereken teknoloji geri kaldığında ellerindeki işi bırakıp teknolojiyi ilerleten fizikçilerden arama motoru konusunda da iyi işler çıkarmalarını bekleyebiliriz…

İşte, bu Arama Rehberi‘nde arama motorlarının Türkiye’deki serüvenini mercek altında tutacağız. Arama motoru sektöründe neler var, aktörler kim, neler yapıyorlar, insanlar neler arıyor neler buluyor. Aranılanlar bulunsun diye arama motorlarımız neler yapıyor… Tüm bunlar Arama Rehberi‘mizin konusu.